|
Gerçekte
korku yaratmayacak bir objeye, aktiviteye veya duruma karşı aşırı
korku duyma ve kaçınma davranışında bulunmaya fobi denir.
Fobik kişiler belli bir durum, nesne veya aktivite ile karşılaştığında
aşırı anksiyete duyar. Kişiler
korkularının saçma olduğunun farkındadır, ancak korkularını
mantıksal düşünerek engelleyemezler. Bu korkular fobik kişilerin
günlük işlevlerinde bozulmaya neden olur.

Fobiler toplumda sık görülür. Araştırmalarda toplumda %10
oranında fobik olduğu söylenmekle birlikte tahminen bu değer
%25 dolayındadır. Araştırmalarda fobi sıklığının
beklenenden düşük çıkmasının en önemli nedeni bu kişilerin
hastalıklarınınfarkında olmaması ve tedaviye başvuruların az olmasıdır. Kadınlarda
erkeklere göre daha sık görülür. Sosyal fobi genelde gençlik
yıllarında özellikle karşı cinse ilginin arttığı dönemlerde
ortaya çıkar.

FOBİ
NEDENLERİ NELERDİR ?
Fobilerin
gerçek nedenleri bilinememektedir. Öne sürülen fobi nedenleri
türlerine göre değişmekle birlikte aynı fobi türünde de
hastadan hastaya değişiklik gösterir.Ruhsal rahatsızlıkların
çoğunda olduğu gibi fobilerde de neden biyolojik, genetik
ve çevreseldir. Genetik yatkınlık: bazı özgül fobilerde
genetik yatkınlık fazladır. Örneğin kan aldırma veya
enjeksiyon yaptırma fobisi olan kişilerde ailede benzer hastalık
normal topluma göre daha sıktır. Ancak bu yatkınlığın
genetik veya çevresel etkenlere bağlı olarak gelişip gelişmediğini
aydınlatacak araştırmalar henüz yetersizdir.
Nörokimyasal nedenler: bazı insanlarda adrenalin ve noradrenalin
salınımının fazla olmasının veya etkilenen organların bu
maddelere normal insanlara göre daha duyarlı olmasının bu
hastalığa yol açtığı ileri sürülmektedir.
FOBİ
BELİRTİLERİ NELERDİR ?
Korku yaratan obje, durum ya da aktivite ile karşılaşıldığında
anksiyete belirtileri ortaya çıkar. Panik atakta görülen
belirtilerin hemen hepsi fobik durumla karşılaşıldığında
ortaya çıkabilir. Bu belirtilerden bazıları şunlardır:
Çarpıntı
Yüz kızarması
Titreme
Terleme
Bulanık görme
Nefes darlığı
Ağız kuruluğu
Yutkunma güçlüğü vb.
Sosyal fobinin panik bozukluktan tek farkı belirtilerin belli
durumlarda ortaya çıkmasıdır. Panik bozukluğu olan kişiler ne
zaman panik atak geçireceklerini bilirler ve panik atak geçirmemek
için fobik durumlardan kaçınırlar. Örneğin asansör korkusu
olan kişiler asansöre bindiklerinde panik atak geçirebilirler
ve bundan korunmak için üst katlara merdivenlerden çıkıp
inmeyi tercih ederler bu şekilde panik atak gelmesini önlerler.
Yine uçak korkusu olan kişiler uçağa
binmek yerine başka vasıtaları kullanarak yolculuk etmeyi
tercih ederler.
Fobiler tedavi edilmediği taktirde çok uzun zaman devam
edebilir, aslında tedavi olmaksızın düzelen hasta sayısı azdır.
Fobi tedavisinde amaç kişinin kaçınma
davranışını önlemek ve belli durumlarda ortaya çıkan
anksiyeteyi azaltmaktır.Tek başına ilaç tedavisi genelde
yeterli değildir. Bunun için antidepresan ilaçlarla birlikte değişik psikoterapi yöntemleri uygulanabilir.
Fobilerde en sık kullanılan terapi yöntemi yüzleştirme (exposure)
tedavisidir. Bu yöntemde hastanın korku yaratan durum veya nesnenin üzerine giderek ortaya çıkan
anksiyete ile başa çıkması öğretilir. Anksiyete ile başa çıkma
tedavisinde gevşeme teknikleri ve
bilişsel davranışçı tedavilerden yararlanılır. Terapi
grupları, aile tedavisi ve bireysel psikoterapiler kullanılan diğer
terapi yöntemleridir. Tedavi süresi hastalığın şiddeti, yaygınlığı
ve hastanın özelliklerine göre değişir.
|